Turkije is erg populair. Je denkt spontaan aan Antalya voor de badtoeristen en de griekse steden als Smyrna, Ephese, Pessinus… als je op cultuur uitbent. Het noordoosten van turkije is bij de toeristen minder bekend. Waarom zou je? Er zijn geen luxueuze hotels, de mensen spreken er zo weinig engels dat zelf ‘all-in’ hen niets zegt. Met wat geluk loop je er iemand tegen het lijf die nog wat Nederlands of (veeleer) Duits spreekt omdat hij ooit nog in de respectievelijke landen hebben gewoond, of er nog steeds woont en familie komt opzoeken. Afgelegen oorden in het Oosten doen bij vele doemscenario’s rijzen als fundamentalisme, hoofddoeken, sluiers of zelfs boerka’s. Maar, jammer voor de islamofoben, niets van dat.
Noordoost Turkije, meer bepaald Trabzon en Rize, is de eerste stop in onze toch over de (kleine) Kaukasus. De uitlopers van deze majesteitelijke bergen dringen tot in datdeel van Turkije door. Stel je je geen expeditie voor met klimijzers en touwen. We willen wel de natuur ervaren, maar de mensen daar zijn minstens even belangrijk. Reizen is ontdekken, ontmoeten en onderweg zijn. Niet hotspots aankruisen op een lijstje en been there done that bought the T-shirt-gewijs overbevolkte kiekjes in je fotoboek plakken. Naast een uitgebreide garderobe met kleren voor allerlei omstandigheden (van snikheet tot barkoud) en enkele souvenirs van thuis om als geschenken uit te delen heb je vooral veel lef nodig, een snelcursus in de basiswoordenschat van de streek, een glimlach en een open blik nodig. En zo trek je rond, te voet, per bus, met de dolmuş, met de taxi – als het maar een raam heeft om naar buiten te kijken.
Ik had zelf geen idee hoe die streek er zou uitzien. Ik had iets zwitserlandachtig in gedachten. Bergen – Zwitserland. Logisch toch? De zwarte zee: fijn een strand! En verder, dorre landschappen, het hele Oosten schreeuwt toch om water? Helaas. Ik had het mis. De bergen storten zich steil in zee en er is geen plaats voor een strand. De flanken van de toppen zijn adembenemend mooi. En groen. Nog nooit heb ik zoveel verschillende soorten en nuances groen gezien. Naast de bossen, met ontelbare bomen, zijn er even ontelbare theeplantages.Vooral in Rize groeit er op elke open plek wel een theestruik. De beste thee in heel Turkije komt uit Rize. Trabzon en Rize zijn twee ‘provincies’ maar ook de namen van twee steden. In de steden merk je dat je in het buitenland bent, meerbepaald in buiteneuropa. De drukte en de kleuren zijn overweldigend. Het lijkt een ongeorganiseerd zootje, en dat is het ook. Maar toch leeft en bruist de stad en kan je er met wat geluk en enkele tips rustige plekjes vinden om de voornoemde thee te slurpen. Op de markten en in de kraampjes vind je nergens vis hoewel de zee maar een boogschoot ver is. Dat had enerzijds te maken met de tijd van het jaar en de toestand van de zwarte zee (rotvervuild) en waarschijnlijk ook deels met d
e Turkse liefde voor vlees. Islamieten eten veel schapen, dat weet iedereen wel en met mijn europese blik vroeg ik me af waar die weides waren om al dat vee te weiden. Ik vroeg het aan Araz. Hij is onze Azerbeidjaanse reisgezel wiens idee het was deze reis te ondernemen en die als Azeri van 28 vlot Turks en Russisch spreekt – een nuttige gave zo is dikwijls gebleken. Araz keek me verbaasd aan en antwoordde: “In the mountains of course”. En ik wed dat ie: “you dummy!”, verzweeg.
Het noordoosten van Turkije staat niet echt bekend als het meest progressieve deel van Turkije en Gül kent er veel aanhangers. Toch zijn we, als overduidelijk westerlingen, nooit nagekeken. De mensen zijn er erg vriendelijk en gastvrij en zijn blij en trots als ze met de paar woorden Duits of Frans toch een praatje kunnen aanknopen. Onze blonde beminnelijke reisgezellin hoefde haar haar nooit te bedekken en werd nooit lastig gevallen door p
ubberende jongens en mannen. Het is vreemd te beseffen hoe sterk je geïndoctrineerd kunt raken door niet aflatende negatieve berichten uit het Oosten. En je weet dat je kritisch moet staan tegenover de media, en je doet dat ook of probeert het zo vaak mogelijk te doen, maar dan ben je toch nog verbaasd als je er daadwerkelijk bent. Ga dus op reis. Ga op reis en kijk zelf in plaats van teevee.
Hasan's Backpackers Meeting Point, Turkey
De wolken drijven de bergen op en storten hun vocht op de flanken. Toen we de steden beu waren, de drukte, de hitte, volgden we ze. We namen verschillende dolmuş, busjes die pas vertrekken als ze vol zijn, en reden zo naar Ayder. Ayder is een “dorpje” op een van de hoogvlaktes in de Kaukasus. Het is een klein toeristenplaats waar je alleen Turkse toeristen ziet. Ze komen er voor de lucht en de befaamde honing die als medicijn wordt gebruikt. Daar belandden we in Hasan’s backpackers meeting point. Laat je niet beetnemen door de naam. Van de 10 kamers in een omgebouwde schuur waren er drie bezet. Nádat wij aankwamen. Verder was er een wastafel op de gang en één toilet voor elke sexe. Het mannentoilet had een raampje, lees opening in de muur, en het zicht was adembenemend. Niet veel verder stortte zich een riviertje zo’n
Zil Castle, Ayder, Turkey
Het bleef maar regenen in Ayder en onze regenkledij begon er de brui aan te geven. In wandelen hadden we dus niet zoveel zin en het is bovendien gevaarlijk wanneer het onderscheid tussen bergpad en bergrivier vervaagt. We besloten terug te keren en misschien nog onderweg ergens te stoppen. “There is a nice castle nearby”, zei Hassan voor hij ons uitwuifde. Aan een onooglijke stopplaats voor dolmuşjes en taxis vonden we Alparslan. Taxichauffeur, 28, geboren en opgegroeid in de streek. Na een beetje onderhandelen wou hou ons voor een schappelijke prijs naar het kasteel en terug brengen. Hij kende de weg, hij kende de plaats en de veilige paden. De rit naar het kasteel was de meest waanzinnige en beangstigende autorit in mijn korte bestaan. De wegen werden heraangeled en daarom reden we over een bouwwerf omhoog en omlaag. Alparslan reed stevig door. Enerzijds omdat het de gewoonte is om je met een zware voet door het verkeer te begeven. Anderzijds omdat het nodig was met voldoende snelheid door de modder te rijden om je niet vast te rijden. Stel het je zo voor. Er is geen rijbaan, er zijn geen vangrails, er is een steile afgrond aan je linkerkant, een evensteile helling aan de rechterkant en dan komt er een bulldozer als tegenligger. Meestal gebeuren zo’n dingen alleen in B-films maar in het echt is het ook écht spannend. Alparslan bleek een prima chauffeur en bracht ons naar het kasteel. Een adembenemende hoogtevesting uit de Ottomaanse tijd die indertijd gebouwd was de handelaars en toegangsroutes door de bergen te beschermen. Het is een opwindende plaats. Omwille van het kasteel, omwille van de afgrond, omwille van de glibberige paden en de gietende regen, het uitzicht en al het groen. Na een het klauterende bezoek aan het kasteel stelde Alparslan voor ons mee te nemen naar een lokaal restaurant om daar een lokaal gerecht te eten. Hij bracht ons, even halsbrekende toeren uithalend, naar het restaurant. Niet veel later kwam er een dampende pan op tafel met smolten kaas en boter op tafel met een mandje boord. Je eet het al dippend, vertelde Alparslan. Het herinnerde me aan kaasfondue. Alparslan zei dat dit traditionele recept door toeristen naar de streek was gebracht: “Europeanen die hier vroeger ’s winters kwamen skiën”. De wereld is klein. Het restaurant was zeer pittoresk. We zaten op een terras over een wilde bergstroom. Niet veel verder zagen we kabels hangen van de bergtop naar het dal en over de rivier. “die gebruiken de mensen als het snel moet gaan of als de bruggen overstroomd raken”, vertelde Alparslan. Geen wonder dat ze daar zulke stevige kost kunnen gebruiken.
Als reiziger heb je natuurlijk niet oneindig veel tijd – en geld – en we moesten weer verder. Verder langs de weg die nog net tussen de bergen en de zee geperst was, dikwijls met behulp van dynamiet. We waren op weg naar buurland Georgië. Ga daar toch niet heen! De mensen zullen je snijden, met messen! Bleef een oude man op de bus herhalen nadat araz hem over onze reisplannen verteld had. Niemand is veilig voor de angst voorhet onbekende en de angstpsychoses die het kan veroorzaken. In elk geval belooft het dus spannend te blijven.
